Ορισμένες πλατφόρμες trading δεν εκτελούν ούτε μία εντολή – οι τιμές, οι θέσεις και τα κέρδη είναι απλώς ένδειξη στην οθόνη. Από τι αναγνωρίζεται αυτό και τι διακρίνει νομικά την απάτη από μια ζημία συναλλαγών.
Όποιος διαπραγματεύεται νομίσματα, εμπορεύματα ή συμβόλαια επί διαφοράς γνωρίζει κατά κανόνα ότι είναι δυνατές οι ζημίες. Σε ένα συγκεκριμένο είδος πλατφορμών όμως το πρόβλημα βρίσκεται αλλού: δεν γίνονται καθόλου συναλλαγές. Η διεπαφή συναλλαγών είναι μια προσομοίωση και τα χρήματα που καταβάλλονται δεν φτάνουν ποτέ σε αγορά.
Για τους θιγόμενους αυτό είναι δύσκολο να αναγνωριστεί, επειδή η διεπαφή είναι φτιαγμένη κατ' εικόνα πραγματικών προγραμμάτων συναλλαγών. Η διάκριση είναι όμως σημαντική – τόσο για τη δική τους εκτίμηση όσο και για τη νομική αξιολόγηση.
Πώς δημιουργούνται τα προσομοιωμένα κέρδη
Ένας αδειοδοτημένος broker διαβιβάζει τις εντολές σε έναν τόπο διαπραγμάτευσης ή τις εκτελεί ο ίδιος βάσει καθορισμένων κανόνων, φυλάσσει τα κεφάλαια των πελατών χωριστά από τη δική του περιουσία και υπόκειται σε εποπτεία. Σε μια εικονική πλατφόρμα όλα αυτά ελλείπουν. Οι διαχειριστές ελέγχουν πλήρως το λογισμικό: οι τιμές μπορούν να αποκλίνουν από τα πραγματικά δεδομένα της αγοράς, οι θέσεις δημιουργούνται απλώς ως εγγραφές δεδομένων και το υπόλοιπο του λογαριασμού είναι ένας αριθμός που μπορεί να μεταβληθεί ελεύθερα.
Ο έλεγχος αυτός χρησιμοποιείται στοχευμένα. Αρχικά ο λογαριασμός εμφανίζει κέρδη, ώστε να ακολουθήσουν περαιτέρω καταβολές. Όταν ο πελάτης θέλει να αποσύρει χρήματα ή θέτει κρίσιμα ερωτήματα, μπορούν εξίσου ξαφνικά να εμφανιστούν υψηλές ζημίες – σε συνδυασμό με την πρόσκληση να καταβάλει συμπληρωματικά χρήματα για να «σώσει» τον λογαριασμό.
Ενδείξεις κινδύνου κατά τη διάρκεια των συναλλαγών
- Οι εμφανιζόμενες τιμές αποκλίνουν αισθητά από ελεύθερα προσβάσιμες πηγές τιμών, ή οι διακυμάνσεις εμφανίζονται μόνο σε αυτή την πλατφόρμα.
- Σχεδόν κάθε θέση που συνιστάται καταλήγει σε κέρδος, όσο συνεχίζονται οι καταβολές.
- Ένας υπεύθυνος εξυπηρέτησης υποδεικνύει τηλεφωνικά τι πρέπει να διαπραγματευθείτε ή συναλλάσσεται ο ίδιος μέσω απομακρυσμένης πρόσβασης στη συσκευή του πελάτη.
- Εκκαθαρίσεις, επιβεβαιώσεις εντολών με τον τόπο εκτέλεσης και ετήσια έγγραφα δεν υπάρχουν ή δίνονται μόνο μετά από επανειλημμένα αιτήματα.
- Οι καταβολές δεν κατευθύνονται σε ίδρυμα με το όνομα του παρόχου, αλλά σε εναλλασσόμενους τρίτους ή σε διευθύνσεις wallet.
- Ένα αίτημα ανάληψης ακολουθείται από απροσδόκητες ζημίες, νέες χρεώσεις ή την απαίτηση μιας ακόμη καταβολής.
- Άδεια δεν εντοπίζεται στη βάση δεδομένων επιχειρήσεων της BaFin, ή υφίσταται προειδοποίηση.
Οριοθέτηση: απάτη ή ζημία συναλλαγών;
Δεν οφείλεται κάθε ζημία στο trading σε αξιόποινη πράξη. Τα μοχλευμένα προϊόντα, όπως τα συμβόλαια επί διαφοράς (CFD), είναι επικίνδυνα· οι αδειοδοτημένοι πάροχοι οφείλουν να επισημαίνουν τον κίνδυνο αυτόν. Για τη διάθεση τέτοιων προϊόντων σε ιδιώτες πελάτες ισχύουν επιπλέον στην Ευρωπαϊκή Ένωση εποπτικοί περιορισμοί, π.χ. όρια μόχλευσης και ο αποκλεισμός υποχρέωσης συμπληρωματικής καταβολής. Όποιος χάνει χρήματα σε έναν αδειοδοτημένο πάροχο με πραγματικές εντολές έχει κατά κανόνα πραγματώσει έναν κίνδυνο της αγοράς.
Διαφορετικά έχουν τα πράγματα όταν οι εντολές δεν εκτελέστηκαν ποτέ. Τότε ο πελάτης παραπλανήθηκε ως προς τον πυρήνα της συναλλαγής: πίστευε ότι διαπραγματεύεται, ενώ στην πραγματικότητα μετέφερε χρήματα στους διαχειριστές. Και η πρόσκληση να καλυφθεί μια υποτιθέμενη ζημία με συμπληρωματικές καταβολές πρέπει, υπό το πρίσμα αυτό, να αντιμετωπίζεται κριτικά.
Νομική αποτίμηση
Η προσποίηση συναλλαγών που στην πραγματικότητα δεν λαμβάνουν χώρα, με σκοπό την είσπραξη καταβολών, πληροί κατά κανόνα την αντικειμενική υπόσταση της απάτης κατά το § 263 του γερμανικού Ποινικού Κώδικα (StGB). Από αστική άποψη μπορούν να ληφθούν υπόψη αξιώσεις αποζημίωσης από το § 823 παρ. 2 του γερμανικού Αστικού Κώδικα (BGB) σε συνδυασμό με το § 263 StGB και από το § 826 BGB λόγω πρόκλησης ζημίας με πρόθεση και κατά τρόπο αντίθετο στα χρηστά ήθη. Σε αυτά προστίθεται ότι οι χρηματοοικονομικές και επενδυτικές υπηρεσίες επιτρέπεται κατ' αρχήν να παρέχονται στη Γερμανία μόνο με άδεια κατά τον νόμο για το πιστωτικό σύστημα (KWG) ή τον νόμο για τις επιχειρήσεις επενδύσεων (WpIG)· αν αυτή ελλείπει, μπορεί και αυτό να θεμελιώσει αξιώσεις.
Αποκαταστατέο είναι κατ' αρχήν το ποσό που πράγματι καταβλήθηκε, όχι το εικονικό κέρδος που εμφανιζόταν στην πλατφόρμα. Στην πράξη το εμπόδιο βρίσκεται στην ικανοποίηση της αξίωσης: οι διαχειριστές συχνά δεν μπορούν να ταυτοποιηθούν, χρησιμοποιούν εταιρικά κελύφη στο εξωτερικό και προωθούν γρήγορα τα χρήματα. Ανάλογα με τη διαδρομή πληρωμής μπορεί να εξεταστεί αν υφίστανται αξιώσεις κατά άλλων εμπλεκομένων, π.χ. κατά δικαιούχων λογαριασμών υποδοχής. Κρίση για τις προοπτικές είναι δυνατή μόνο μετά τον έλεγχο των εγγράφων.
Συμπέρασμα
Οι προσομοιωμένες πλατφόρμες trading διαφέρουν από τις επικίνδυνες, αλλά πραγματικές προσφορές συναλλαγών στο ότι δεν γίνεται καμία συναλλαγή. Ενδείξεις γι' αυτό είναι οι αποκλίνουσες τιμές, η απουσία εκκαθαρίσεων, οι πληρωμές σε τρίτους και οι δυσκολίες στην ανάληψη. Νομικά δεν πρόκειται τότε για ζημία συναλλαγών, αλλά κατά κανόνα για απάτη – με αντίστοιχες αξιώσεις, η ικανοποίηση των οποίων ωστόσο είναι συχνά δυσχερής. Το άρθρο αυτό εξυπηρετεί τη γενική ενημέρωση και δεν υποκαθιστά εξατομικευμένη νομική συμβουλή.
Συχνές ερωτήσεις
Οι αδειοδοτημένοι πάροχοι παρέχουν εκκαθαρίσεις και βεβαιώσεις εκτέλεσης και μπορούν να κατονομάσουν τον τόπο εκτέλεσης. Αν τέτοια έγγραφα λείπουν μονίμως και οι τιμές αποκλίνουν από ανεξάρτητες πηγές, αυτό αποτελεί ένδειξη κινδύνου. Βέβαιη απόδειξη δεν μπορεί συνήθως να προσκομίσει μόνος του ένας πελάτης· καθοριστική είναι η συνολική θεώρηση των περιστάσεων.
Σε μια εικονική πλατφόρμα το εμφανιζόμενο κέρδος δεν υπήρξε ποτέ. Η αποζημίωση αφορά κατ' αρχήν το ποσό που πράγματι καταβάλατε, μείον τυχόν επιστροφές. Διαφορετικά μπορεί να έχουν τα πράγματα σε έναν πραγματικό, αδειοδοτημένο πάροχο, κατά του οποίου υφίσταται συμβατική αξίωση καταβολής.
Μια τέτοια απαίτηση θα πρέπει να ελεγχθεί πριν από κάθε πληρωμή. Σε μη αδειοδοτημένες πλατφόρμες εξυπηρετεί συχνά αποκλειστικά την είσπραξη περαιτέρω ποσών. Για τη διάθεση CFD σε ιδιώτες πελάτες στην ΕΕ η υποχρέωση συμπληρωματικής καταβολής είναι εξάλλου εποπτικά αποκλεισμένη.
