Τα ενημερωτικά δελτία πώλησης οφείλουν να καθιστούν δυνατή μια ενημερωμένη επενδυτική απόφαση. Αν ουσιώδη στοιχεία είναι ανακριβή ή ελλιπή, μπορεί να τεθεί ευθύνη των υπευθύνων του δελτίου.
Όποιος προσφέρει δημόσια κινητές αξίες, επενδυτικά προϊόντα ή μερίδια αμοιβαίων κεφαλαίων οφείλει σε πολλές περιπτώσεις να δημοσιεύσει ενημερωτικό δελτίο. Αυτό πρέπει να περιέχει όλες τις πληροφορίες που είναι ουσιώδεις για την αξιολόγηση της επένδυσης – ιδίως για τις ευκαιρίες, τους κινδύνους, το κόστος και τα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Για τους επενδυτές το ενημερωτικό δελτίο είναι συχνά η κεντρική πηγή πληροφόρησης.
Αν ένα ενημερωτικό δελτίο αποδειχθεί πλημμελές, τίθεται το ερώτημα ποιος οφείλει να λογοδοτήσει γι' αυτό. Η ευθύνη από το ενημερωτικό δελτίο είναι κατανεμημένη σε περισσότερους νόμους και συμπληρώνεται από αρχές της νομολογίας. Το άρθρο αυτό σκιαγραφεί τη βασική δομή της.
Επισκόπηση των νομικών βάσεων
Ποια διάταξη ευθύνης εφαρμόζεται καθορίζεται από το είδος του επενδυτικού προϊόντος. Οι ουσιαστικές απαιτήσεις για τα ενημερωτικά δελτία κινητών αξιών προκύπτουν κατά βάση από τον ευρωπαϊκό κανονισμό για το ενημερωτικό δελτίο· την ευθύνη τη ρυθμίζει το εθνικό δίκαιο.
- Κινητές αξίες, όπως μετοχές ή ομολογίες: ευθύνη κατά τα §§ 9 επ. του γερμανικού νόμου για το ενημερωτικό δελτίο κινητών αξιών (WpPG).
- Επενδυτικά προϊόντα, π.χ. ορισμένες εταιρικές συμμετοχές, δάνεια μειωμένης εξασφάλισης ή τίτλοι συμμετοχής στα κέρδη: ευθύνη κατά τα §§ 20 επ. του γερμανικού νόμου για τα επενδυτικά προϊόντα (VermAnlG).
- Μερίδια οργανισμών συλλογικών επενδύσεων: ευθύνη κατά το § 306 του γερμανικού Κώδικα επενδύσεων κεφαλαίου (KAGB).
- Συμπληρωματικά: η αστικού δικαίου ευθύνη από το ενημερωτικό δελτίο, όπως διαμορφώθηκε από τη νομολογία, η οποία στηρίζεται στην προσφυγή στην εμπιστοσύνη των συναλλασσομένων.
Πότε ένα ενημερωτικό δελτίο είναι πλημμελές;
Σημείο αναφοράς της νόμιμης ευθύνης είναι τα στοιχεία που είναι ουσιώδη για την αξιολόγηση της επένδυσης και τα οποία είναι ανακριβή ή ελλιπή. Ανακριβές είναι ένα στοιχείο όταν δεν ανταποκρίνεται στα πραγματικά περιστατικά· και οι προβλέψεις και οι αξιολογικές κρίσεις πρέπει να στηρίζονται σε επαρκή πραγματική βάση και να είναι εμπορικά υπερασπίσιμες. Ελλιπές είναι ένα ενημερωτικό δελτίο όταν λείπουν περιστάσεις που έχουν σημασία για την επενδυτική απόφαση.
Κατά τη νομολογία, κρίσιμες δεν είναι μόνο οι μεμονωμένες προτάσεις, αλλά η συνολική εικόνα που μεταδίδει το ενημερωτικό δελτίο. Ακόμη και τυπικά ορθά στοιχεία μπορούν έτσι να δημιουργήσουν εσφαλμένη εντύπωση, όταν οι κίνδυνοι υποβαθμίζονται ή παρουσιάζονται σε δυσδιάκριτο σημείο. Τυπικά σημεία διαφωνίας αφορούν π.χ. την παρουσίαση του κόστους και των αμοιβών, τις προσωπικές και οικονομικές διαπλοκές ή την περιγραφή των κινδύνων ζημίας.
Ποιος ευθύνεται – και για τι;
Η νόμιμη ευθύνη από το ενημερωτικό δελτίο στρέφεται κατά εκείνων που ανέλαβαν την ευθύνη για το δελτίο, καθώς και κατά εκείνων από τους οποίους προέρχεται η έκδοσή του. Πρόκειται τυπικά για τον εκδότη και, ενδεχομένως, για τα συνεργαζόμενα ιδρύματα ή τους προσφέροντες. Η ευθύνη προϋποθέτει υπαιτιότητα· οι υπεύθυνοι μπορούν να απαλλαγούν αν αποδείξουν ότι δεν γνώριζαν την ανακρίβεια ή την έλλειψη πληρότητας και ότι η άγνοια αυτή δεν οφείλεται σε βαριά αμέλεια.
Έννομη συνέπεια είναι κατά βάση η αναστροφή της απόκτησης: οι επενδυτές μπορούν να ζητήσουν να αναληφθεί η επένδυση έναντι επιστροφής του τιμήματος απόκτησης – εντός των ορίων που θέτει ο νόμος – και των συνήθων εξόδων απόκτησης. Αν η επένδυση έχει ήδη εκποιηθεί, μπορεί να εξεταστεί η αποκατάσταση της διαφοράς. Αξίωση αποκλείεται, μεταξύ άλλων, όταν το σφάλμα του ενημερωτικού δελτίου ήταν γνωστό κατά την απόκτηση ή όταν η επένδυση δεν αποκτήθηκε με βάση το δελτίο.
Προθεσμίες και ικανοποίηση των αξιώσεων
Η ειδική νομοθετική ευθύνη από το ενημερωτικό δελτίο καταλαμβάνει μόνο τις πράξεις απόκτησης εντός ενός χρονικού διαστήματος που ορίζει ο νόμος μετά τη δημόσια προσφορά ή την εισαγωγή των κινητών αξιών. Σε αυτό προστίθεται η παραγραφή, η οποία – ανάλογα με τη βάση της αξίωσης – μπορεί να διέπεται από διαφορετικούς κανόνες. Για πολλές αξιώσεις ισχύει η τακτική παραγραφή των §§ 195, 199 του γερμανικού Αστικού Κώδικα (BGB), της οποίας η έναρξη εξαρτάται από τη γνώση των περιστάσεων που θεμελιώνουν την αξίωση και η οποία περιορίζεται από ανώτατες προθεσμίες ανεξάρτητες από τη γνώση.
Συμπέρασμα
Η ευθύνη από το ενημερωτικό δελτίο αποσκοπεί στο να διασφαλίσει ότι οι επενδυτικές αποφάσεις μπορούν να λαμβάνονται με ορθή και πλήρη βάση πληροφόρησης. Το αν ένα ενημερωτικό δελτίο είναι πλημμελές, ποιος ευθύνεται γι' αυτό και αν οι αξιώσεις μπορούν ακόμη να ικανοποιηθούν εξαρτάται από το εκάστοτε προϊόν, από τον χρόνο της απόκτησης και από το περιεχόμενο των εγγράφων. Μια αξιόπιστη εκτίμηση προϋποθέτει επομένως κατά κανόνα μια επιμελή αξιολόγηση του ενημερωτικού δελτίου και των συνθηκών απόκτησης.
Συχνές ερωτήσεις
Όχι. Οι ζημίες ανήκουν στον γενικό επενδυτικό κίνδυνο και δεν θεμελιώνουν από μόνες τους αξίωση. Ευθύνη από το ενημερωτικό δελτίο μπορεί να τεθεί μόνο αν ουσιώδη στοιχεία του δελτίου ήταν ανακριβή ή ελλιπή και συντρέχουν και οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις.
Αυτό δεν αποκλείει εξαρχής τις αξιώσεις. Στην ειδική νομοθετική ευθύνη από το ενημερωτικό δελτίο εναπόκειται κατ' αρχήν στους καθ' ων η αξίωση να εκθέσουν ότι η επένδυση δεν αποκτήθηκε με βάση το δελτίο. Πώς αυτό αξιολογείται στη συγκεκριμένη περίπτωση εξαρτάται από τις περιστάσεις της απόκτησης.
Η ευθύνη από το ενημερωτικό δελτίο συνδέεται με σφάλματα του δελτίου και στρέφεται κατά των υπευθύνων του. Η ευθύνη από τη συμβουλευτική, αντίθετα, στηρίζεται σε παραβάσεις υποχρεώσεων στο πλαίσιο της προσωπικής σχέσης συμβουλευτικής, π.χ. σε μια σύσταση μη προσαρμοσμένη στον επενδυτή ή στην επένδυση. Οι δύο αξιώσεις μπορούν να υφίστανται ανεξάρτητα η μία από την άλλη.
