Νομική ανάλυση
Στην απάτη στο online banking οι δράστες αποκτούν πρόσβαση στον λογαριασμό και ενεργοποιούν πληρωμές στις οποίες ο δικαιούχος του λογαριασμού δεν συναίνεσε. Οι δρόμοι προς τα εκεί είναι διαφορετικοί: κλήσεις υποτιθέμενων τραπεζικών υπαλλήλων, απομακρυσμένη πρόσβαση στον υπολογιστή, η κρυφή καταχώριση νέας συσκευής για τη μέθοδο pushTAN ή για την εφαρμογή, ή εγκρίσεις που αποσπώνται με κάποιο πρόσχημα.
Ο νόμος προστατεύει τους πελάτες των τραπεζών στην κατάσταση αυτή σχετικά ευρέως. Κατά το § 675u του γερμανικού Αστικού Κώδικα (BGB) η τράπεζα οφείλει κατ' αρχήν να επιστρέψει το ποσό μιας μη εγκεκριμένης πληρωμής και να επαναφέρει τον λογαριασμό στην κατάσταση στην οποία θα βρισκόταν χωρίς τη χρέωση. Μπορεί να το αρνηθεί κυρίως όταν ο πελάτης παραβίασε τις υποχρεώσεις επιμέλειάς του με δόλο ή βαριά αμέλεια (§ 675v BGB).
Στην πράξη ακριβώς γι' αυτό διεξάγεται η διαφορά. Πολλοί θιγόμενοι λαμβάνουν μια λακωνική απορριπτική επιστολή με την αιτίαση της βαριάς αμέλειας. Το αν η αιτίαση αυτή είναι βάσιμη εξαρτάται από τη συγκεκριμένη εξέλιξη των γεγονότων, από τη μέθοδο ασφάλειας που χρησιμοποιήθηκε και από τα αποδεικτικά στοιχεία της τράπεζας. Αυτά τα εξετάζουμε ένα προς ένα.
Άμεσα μέτρα
Τα βήματα αυτά είναι σκόπιμα στις περισσότερες περιπτώσεις – ανεξάρτητα από το αν μας αναθέσετε την υπόθεσή σας.
Ζητήστε τη φραγή του online banking, των καταχωρισμένων συσκευών και των καρτών – μέσω της τράπεζάς σας ή της τηλεφωνικής γραμμής φραγής 116 116. Καταγράψτε την ημερομηνία και την ώρα της δήλωσης φραγής· μετά τη δήλωση κατ' αρχήν δεν ευθύνεστε πλέον για περαιτέρω συναλλαγές.
Προσδιορίστε στην τράπεζά σας τις μη εγκεκριμένες πληρωμές και ζητήστε εγγράφως την επιστροφή τους. Ζητήστε ταυτόχρονα να επιχειρηθεί ανάκληση των εμβασμάτων στην τράπεζα του δικαιούχου.
Καταγράψτε εγκαίρως την εξέλιξη των γεγονότων σε ένα σημείωμα ανάμνησης. Διασφαλίστε καταστάσεις κλήσεων, μηνύματα, στιγμιότυπα οθόνης των ενδείξεων της εφαρμογής και τις ανακοινώσεις της τράπεζας.
Διακόψτε τις απομακρυσμένες προσβάσεις και αλλάξτε τους κωδικούς για το online banking και το e-mail από ασφαλή συσκευή. Τεκμηριώστε τα εγκατεστημένα προγράμματα απομακρυσμένης υποστήριξης πριν τα αφαιρέσετε.
Υποβάλετε μήνυση στην αστυνομία και σημειώστε τον αριθμό δικογραφίας. Περιγράψτε τα γεγονότα όσο το δυνατόν ακριβέστερα, καθώς τα στοιχεία αυτά μπορούν αργότερα να έχουν σημασία και στην αστική διαφορά.
Δεν είστε βέβαιοι τι πρέπει να κάνετε πρώτα στη δική σας περίπτωση;
Νομικός έλεγχος
Εξετάζουμε αν οι πληρωμές ενεργοποιήθηκαν χωρίς τη συναίνεσή σας – π.χ. από δράστες που ενήργησαν μέσω συσκευής που καταχώρισαν οι ίδιοι ή μέσω απομακρυσμένης πρόσβασης. Στην περίπτωση αυτή μπορεί να τεθεί αξίωση επιστροφής κατά το § 675u BGB.
Η τράπεζα μπορεί να αρνηθεί την επιστροφή, αν παραβιάσατε με βαριά αμέλεια υποχρεώσεις από το § 675l BGB ή από τους όρους του online banking. Εξετάζουμε αν η αιτίαση ευσταθεί ενόψει της συγκεκριμένης παραπλάνησης και των περιστάσεων που ήταν αντιληπτές από εσάς.
Αν η τράπεζα δεν απαίτησε ισχυρή ταυτοποίηση πελάτη για την πληρωμή ή για κρίσιμες για την ασφάλεια ενέργειες, όπως η καταχώριση νέας συσκευής, δεν μπορεί να επικαλεστεί βαριά αμέλεια κατά το § 675v παρ. 4 BGB. Αυτό αποτελεί συχνά κεντρικό σημείο ελέγχου.
Η τράπεζα φέρει το βάρος απόδειξης ότι η πληρωμή ταυτοποιήθηκε, καταγράφηκε προσηκόντως και δεν επηρεάστηκε από τεχνική δυσλειτουργία. Εξετάζουμε ποια αρχεία καταγραφής και έγγραφα προσκομίζει η τράπεζα και τι προκύπτει πράγματι από αυτά.
Κατ' εξαίρεση μπορεί να έχει σημασία αν η τράπεζα όφειλε να είχε αντιδράσει σε σαφώς ασυνήθιστες κινήσεις, π.χ. σε ασυνήθιστες αλλαγές ορίων σε συνδυασμό με υψηλά εμβάσματα προς το εξωτερικό. Το αν μπορεί να συναχθεί κάτι από αυτό είναι πάντοτε ζήτημα της κάθε περίπτωσης.
Ποιος μπορεί να ευθύνεται
Σε μη εγκεκριμένες πληρωμές τίθεται πρωτίστως η αξίωση επιστροφής κατά του δικού σας παρόχου υπηρεσιών πληρωμών. Το αν θα ευδοκιμήσει εξαρτάται κυρίως από την ένσταση της βαριάς αμέλειας.
Κατά του δικαιούχου του λογαριασμού στον οποίο εισπράχθηκαν τα χρήματα μπορούν να τεθούν αξιώσεις απόδοσης. Συχνά πρόκειται για «χρηματοοικονομικούς πράκτορες», των οποίων η φερεγγυότητα είναι αβέβαιη.
Αξιώσεις κατά της τράπεζας του δικαιούχου μπορούν να τεθούν μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Εξετάζουμε αν στη συγκεκριμένη περίπτωση υπάρχουν σχετικές ενδείξεις.
Αξιώσεις αποζημίωσης κατά των δραστών υφίστανται κατ' αρχήν, μπορούν όμως να ικανοποιηθούν μόνο αν οι έρευνες οδηγήσουν σε ένα προσιτό πρόσωπο.
Το αν και κατά ποιου υφίστανται πράγματι αξιώσεις εξαρτάται από την κάθε περίπτωση και μπορεί να κριθεί μόνο μετά τον έλεγχο των εγγράφων.
Διασφάλιση αποδείξεων
Μη διαγράψετε τίποτα – ούτε από θυμό ή ντροπή. Για το πρώτο αίτημα αρκεί η περιγραφή σας· τα έγγραφα μπορείτε να τα προσκομίσετε αργότερα.
Ο τρόπος εργασίας μας
Μας περιγράφετε μέσω της φόρμας, σε λίγα λεπτά, τι συνέβη. Τα έγγραφα μπορείτε να τα προσκομίσετε αργότερα.
Εξετάζουμε τα στοιχεία σας, αποτιμούμε νομικά τα πραγματικά περιστατικά και ελέγχουμε κατά ποιου μπορούν να τεθούν αξιώσεις.
Λαμβάνετε μια ειλικρινή εκτίμηση για τις πιθανότητες, τους κινδύνους και το κόστος – και αποφασίζετε εσείς αν θα μας αναθέσετε την υπόθεση.
Υλοποιούμε τη στρατηγική που συμφωνήσαμε: απέναντι σε τράπεζες, παρόχους υπηρεσιών πληρωμών και λοιπούς εμπλεκόμενους, αν χρειαστεί και ενώπιον των δικαστηρίων.
Συχνές ερωτήσεις
Γενικές υποδείξεις – δεν υποκαθιστούν τη νομική συμβουλή στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Αυτό εξαρτάται από την κάθε περίπτωση. Σε μη εγκεκριμένες πληρωμές υφίσταται κατ' αρχήν νόμιμη αξίωση επιστροφής, η οποία όμως μπορεί να προσκρούσει στην ένσταση της βαριάς αμέλειας. Εγγύηση δεν υπάρχει – αφού εξετάσουμε τα έγγραφά σας, εκτιμούμε πώς διαμορφώνονται οι προοπτικές.
Οι απορριπτικές επιστολές είναι συχνά γενικόλογες. Η βαριά αμέλεια απαιτεί συμπεριφορά που παραβιάζει σε ασυνήθιστα υψηλό βαθμό την οφειλόμενη επιμέλεια, και η τράπεζα οφείλει να αποδείξει τις κρίσιμες γι' αυτό περιστάσεις. Εξετάζουμε αν η αιτίαση ευσταθεί στη δική σας περίπτωση.
Αυτό δεν μπορεί να ειπωθεί γενικά. Εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το πώς ήταν στημένη η κλήση, ποιες πληροφορίες διέθεταν ήδη οι δράστες, ποιος αριθμός εμφανιζόταν και τι ακριβώς εγκρίνατε. Τα δικαστήρια αξιολογούν τέτοιες εξελίξεις με διαφορετικό τρόπο.
Αν οι δράστες ενεργοποίησαν οι ίδιοι την πληρωμή μέσω απομακρυσμένης πρόσβασης, μπορεί να ελλείπει η δική σας έγκριση. Το αν συμβαίνει αυτό και ποιον ρόλο παίζουν οι εγκρίσεις που δώσατε εσείς πρέπει να ελεγχθεί με βάση την ακριβή εξέλιξη των γεγονότων.
Η πρώτη εκτίμηση του αιτήματός σας είναι δωρεάν. Για κάθε περαιτέρω κόστος σας ενημερώνουμε εκ των προτέρων με διαφάνεια, προτού αποφασίσετε για την ανάθεση της υπόθεσης.
Κέντρο γνώσης
Phishing
· Manfred Kühn
Όταν η τράπεζα απορρίπτει την επιστροφή μετά από μια υπόθεση απάτης, επικαλείται συνήθως βαριά αμέλεια. Τι σημαίνει ο όρος, ποιος οφείλει να τον αποδείξει και ποιες περιστάσεις μετρούν.
Phishing
· Manfred Kühn
Μετά από μια επίθεση phishing τίθεται το ερώτημα αν η τράπεζα οφείλει να επιστρέψει το ποσό που χρεώθηκε. Καθοριστικά είναι η έγκριση της πληρωμής και η αιτίαση της βαριάς αμέλειας.
Δικαστικές αποφάσεις
· Manfred Kühn
Οι τίτλοι για αποφάσεις σχετικά με το phishing και την ευθύνη των τραπεζών γεννούν ελπίδες ή ανησυχίες. Γιατί κάθε απόφαση εξαρτάται από τη συγκεκριμένη υπόθεση – και πώς αποτιμώνται νηφάλια οι ειδήσεις για δικαστικές αποφάσεις.
Έλεγχος υπόθεσης
Εξετάζουμε ποιες αξιώσεις μπορούν να τεθούν και ποια επόμενα βήματα ενδέχεται να είναι σκόπιμα.
Τα στοιχεία σας αντιμετωπίζονται εμπιστευτικά. Ένα αίτημα δεν θεμελιώνει ακόμη σχέση εντολής.
Τηλεφωνικά, με e-mail ή μέσω του ελέγχου υπόθεσης – εμπιστευτικά και αρχικά χωρίς καμία δέσμευση.