Wprowadzenie
Przy oszustwach w bankowości internetowej sprawcy uzyskują dostęp do konta i wykonują płatności, których właściciel konta nie zatwierdził. Drogi do tego są różne: telefony od rzekomych pracowników banku, zdalny dostęp do komputera, potajemne zarejestrowanie nowego urządzenia do procedury pushTAN lub aplikacji albo zgody wymuszone pod jakimś pretekstem.
Prawo chroni klientów banków w tej sytuacji stosunkowo szeroko. Zgodnie z § 675u BGB bank musi w zasadzie zwrócić nieautoryzowaną kwotę płatności i przywrócić konto do stanu, w jakim byłoby bez obciążenia. Może odmówić przede wszystkim wtedy, gdy klient naruszył swoje obowiązki staranności celowo lub wskutek rażącego niedbalstwa (§ 675v BGB).
W praktyce to właśnie budzi spory. Wielu poszkodowanych otrzymuje krótką odmowę z zarzutem rażącego niedbalstwa. Czy zarzut ten jest uzasadniony, zależy od konkretnego przebiegu, zastosowanego systemu bezpieczeństwa i dowodów banku. Przyjrzymy się temu szczegółowo.
Działania natychmiastowe
Te kroki są w większości przypadków rozsądne – niezależnie od tego, czy zlecą nam Państwo sprawę.
Zablokuj bankowość internetową, zarejestrowane urządzenia i karty – przez swój bank lub numer awaryjny 116 116. Zanotuj datę i godzinę zgłoszenia blokady; po zgłoszeniu zasadniczo nie odpowiadasz już za dalsze operacje.
Wskaż bankowi nieautoryzowane płatności i na piśmie żądaj zwrotu. Poproś też, aby spróbowano cofnąć przelewy w banku odbiorcy.
Na bieżąco zapisuj wydarzenia w protokole pamięciowym. Zabezpiecz listy połączeń, wiadomości, zrzuty ekranu z aplikacji i powiadomienia z banku.
Oddziel zdalne połączenia i zmień hasła do bankowości internetowej oraz poczty e-mail z bezpiecznego urządzenia. Udokumentuj zainstalowane programy do zdalnej obsługi, zanim je usuniesz.
Zgłoś sprawę na policję i zanotuj numer sprawy. Opisz przebieg jak najdokładniej, ponieważ informacje te mogą później mieć znaczenie także w postępowaniu cywilnym.
Nie wiedzą Państwo, co w Państwa przypadku zrobić najpierw?
Analiza prawna
Sprawdzamy, czy płatności zostały dokonane bez Twojej zgody – na przykład przez sprawców, którzy działali za pomocą samodzielnie zarejestrowanego urządzenia lub poprzez zdalny dostęp. W takim przypadku może powstać roszczenie zwrotu na mocy § 675u BGB.
Bank może odmówić zwrotu pieniędzy, jeśli rażąco zaniedbałeś swoje obowiązki wynikające z § 675l BGB lub warunków bankowości internetowej. Sprawdzimy, czy zarzut ma sens w świetle konkretnego oszustwa i okoliczności, które mogłeś dostrzec.
Jeśli bank nie wymagał silnej autoryzacji klienta przy płatności lub przy czynnościach związanych z bezpieczeństwem, takich jak rejestracja nowego urządzenia, nie może powoływać się na rażące niedbalstwo zgodnie z § 675v ust. 4 BGB. To często kluczowy punkt weryfikacji.
Bank ponosi ciężar dowodu, że płatność została uwierzytelniona, prawidłowo zarejestrowana i nie została zakłócona przez żadną awarię. Sprawdzamy, jakie protokoły i dokumenty przedkłada bank i co z nich faktycznie wynika.
W wyjątkowych przypadkach może mieć znaczenie, czy bank powinien był zareagować na wyraźnie nietypowe zdarzenia, na przykład na nietypowe zmiany limitów w połączeniu z wysokimi przelewami zagranicznymi. Czy z tego można coś wywnioskować, zawsze zależy od konkretnej sytuacji.
Kto może odpowiadać
W przypadku nieautoryzowanych płatności przede wszystkim wchodzi w grę roszczenie o zwrot wobec własnego dostawcy usług płatniczych. To, czy roszczenie się powiedzie, zależy głównie od zarzutu rażącego niedbalstwa.
Przeciwko właścicielowi konta, na które wpłynęły pieniądze, mogą pojawić się roszczenia o zwrot. Często są to agenci finansowi, których wypłacalność jest niejasna.
Roszczenia wobec banku odbiorcy wchodzą w grę tylko w ściśle określonych okolicznościach. Sprawdzamy, czy w konkretnym przypadku istnieją na to podstawy.
Roszczenia odszkodowawcze wobec sprawców zasadniczo istnieją, ale można je zrealizować tylko wtedy, gdy dochodzenie doprowadzi do namacalnej osoby.
Czy i wobec kogo rzeczywiście istnieją roszczenia, zależy od konkretnego przypadku i można to ocenić dopiero po analizie dokumentów.
Zabezpieczenie dowodów
Proszę niczego nie usuwać – także ze złości czy wstydu. Do pierwszego zapytania wystarczy Państwa opis; dokumenty można dosłać później.
Nasz sposób działania
Opisują nam Państwo w formularzu w kilka minut, co się wydarzyło. Dokumenty można dosłać później.
Zapoznajemy się z Państwa informacjami, kwalifikujemy stan faktyczny i sprawdzamy, wobec kogo mogą wchodzić w grę roszczenia.
Otrzymują Państwo uczciwą ocenę szans, ryzyka i kosztów – i sami decydują, czy zlecą nam sprawę.
Realizujemy uzgodnioną strategię: wobec banków, dostawców usług płatniczych i innych uczestników, w razie potrzeby przed sądem.
FAQ
Wskazówki ogólne – nie zastępują porady w konkretnej sprawie.
To zależy od konkretnego przypadku. Przy nieautoryzowanych płatnościach zasadniczo przysługuje ustawowe prawo do zwrotu, które jednak może upaść przy zarzucie rażącego niedbalstwa. Gwarancji nie ma – po przejrzeniu Twoich dokumentów ocenimy, jakie są perspektywy.
Pisma odmowne często są ogólne. Rażące niedbalstwo wymaga zachowania, które w nietypowo wysokim stopniu narusza należytą staranność, a bank musi udowodnić okoliczności decydujące o tym. Sprawdzimy, czy zarzut w Twoim przypadku jest zasadny.
Nie da się tego jednoznacznie powiedzieć. Wszystko zależy m.in. od tego, jak wyglądała rozmowa telefoniczna, jakie informacje mieli już przestępcy, jaki numer został wyświetlony i co konkretnie udostępniłeś. Sądy oceniają takie sytuacje różnie.
Jeżeli przestępcy uruchamiają płatność sami przez zdalny dostęp, może brakować twojej autoryzacji. Czy tak było i jaką rolę odgrywają udzielone przez Ciebie zgody, trzeba sprawdzić na podstawie dokładnego przebiegu zdarzeń.
Wstępna ocena Twojego zapytania jest bezpłatna. O wszystkich dalszych kosztach informujemy Cię wcześniej w przejrzysty sposób, zanim zdecydujesz się na zlecenie.
Centrum wiedzy
Phishing
· Manfred Kühn
Jeżeli bank odmawia zwrotu po przypadku oszustwa, zwykle powołuje się na rażące niedbalstwo. Co to oznacza, kto musi to udowodnić i jakie okoliczności się liczą.
Phishing
· Manfred Kühn
Po ataku phishingowym pojawia się pytanie, czy bank musi zwrócić pobraną kwotę. Decydujące znaczenie mają autoryzacja płatności i zarzut rażącego niedbalstwa.
Orzeczenia
· Manfred Kühn
Nagłówki o wyrokach w sprawach phishingu i odpowiedzialności banków budzą nadzieję lub obawy. Dlaczego każda decyzja zależy od konkretnego przypadku – i jak spokojnie ocenić wiadomości o wyrokach.
Analiza sprawy
Sprawdzimy, jakie roszczenia mogą wchodzić w grę i jakie kolejne kroki mogą być rozsądne.
Państwa dane są traktowane poufnie. Zapytanie nie oznacza jeszcze nawiązania stosunku pełnomocnictwa.
Telefonicznie, e-mailem lub przez formularz analizy sprawy – poufnie i na początku bez zobowiązań.