Negatywne wpisy w biurach informacji kredytowej mogą utrudniać uzyskanie kredytów, wynajem mieszkania czy podpisanie umów na telefon. Przegląd, jak sprawdzić wpisy i kiedy możliwe jest ich usunięcie.
Czy to kredyt ratalny, poszukiwanie mieszkania czy nowa umowa na telefon – w wielu sytuacjach firmy sprawdzają wiarygodność finansową. Negatywny wpis w biurze informacji kredytowej, takim jak SCHUFA, może sprawić, że umowy zostaną odrzucone lub zaoferowane tylko na gorszych warunkach.
Nie każdy wpis jest jednak merytorycznie poprawny lub zgodny z prawem. Osoby zainteresowane mają według rozporządzenia o ochronie danych osobowych (RODO) różne prawa, dzięki którym mogą przeglądać, poprawiać i, w określonych warunkach, usuwać przechowywane dane.
Pierwszy krok: informacje o przechowywanych danych
Zanim pomyśli się o usunięciu danych, warto najpierw ustalić, jakie dane w ogóle są przechowywane. Zgodnie z art. 15 RODO osoby, których dane dotyczą, mogą od każdej agencji informacji uzyskać informacje o przetwarzanych danych dotyczących ich osoby. Obejmuje to również informacje, skąd pochodzą dane i komu zostały przekazane.
Kopia tych danych jest zasadniczo bezpłatna. Należy ją odróżnić od płatnych informacji o zdolności kredytowej, które agencje oferują np. do przedstawienia wynajmującym. Do własnej kontroli zazwyczaj wystarczy darmowa informacja zgodnie z RODO.
Na co zwrócić uwagę podczas sprawdzania
Gdy informacja jest dostępna, warto dokładnie przyjrzeć się każdemu wpisowi. Typowe pytania to:
- Czy dane osobowe są poprawne, czy możliwe jest pomylenie z inną osobą?
- Czy zgłoszone roszczenie faktycznie istnieje i czy jest otwarte w podanej wysokości?
- Czy już opłacone roszczenie zostało oznaczone jako załatwione?
- Czy roszczenie było kwestionowane przed jego zgłoszeniem?
- Czy okres przechowywania danych istotny dla wpisu już minął?
Do zgłaszania otwartych roszczeń obowiązują wymogi prawne. Z reguły roszczenie można zgłosić tylko wtedy, gdy zostało ono na przykład ustalone przez sąd lub uznane, albo gdy zainteresowana osoba była wielokrotnie pisemnie upominana po terminie płatności, poinformowana o możliwym zgłoszeniu i nie kwestionowała roszczenia. Jeśli tego brakuje, wpis może być niedozwolony.
Korekta i usunięcie zgodnie z RODO
Jeśli dane są nieprawidłowe, zgodnie z art. 16 RODO przysługuje prawo do ich korekty. Ponadto art. 17 RODO daje prawo do usunięcia danych, jeśli na przykład nie są już potrzebne do celu, w jakim zostały zebrane, lub były przetwarzane niezgodnie z prawem od samego początku.
Nawet prawidłowo zgłoszone wpisy nie są przechowywane na stałe. Biura informacji usuwają zakończone wpisy po upływie określonych terminów, które wynikają w szczególności z branżowych kodeksów postępowania. W ostatnich latach te terminy częściowo się skróciły i zależą od rodzaju wpisu. Czy w indywidualnym przypadku można żądać wcześniejszego usunięcia, jest kwestią równoważenia interesów osoby, której dane dotyczą, z interesem informacyjnym gospodarki.
Postępowanie w przypadku błędnych wpisów
Kto uważa wpis za błędny lub niedozwolony, powinien skontaktować się z biurem informacji kredytowej na piśmie, dokładnie wskazać błąd i dołączyć dostępne dowody – na przykład potwierdzenia wpłat lub pisma, w których kwestionowano należność. Często warto również napisać do zgłaszającej firmie, ponieważ może ona wycofać zgłoszenie.
Podczas kontroli można zażądać, zgodnie z art. 18 RODO, ograniczenia przetwarzania spornych danych. Jeśli nie będzie odpowiedzi albo korekta zostanie odrzucona, można rozważyć złożenie skargi do odpowiedniego organu nadzorczego ds. ochrony danych oraz dochodzenie roszczeń przed sądem. W przypadku bezprawnych wpisów może również istnieć roszczenie o odszkodowanie zgodnie z art. 82 RODO; to, czy i w jakiej wysokości ono przysługuje, zależy od konkretnego przypadku.
Wniosek
Negatywny wpis nie musi być przyjmowany bez sprawdzenia. RODO daje osobom, których dane dotyczą, skuteczne narzędzia do przeglądania zapisanych danych i poprawiania błędów. To, czy wpis musi zostać usunięty, zależy od tego, czy zgłoszenie było dopuszczalne, czy dane są prawidłowe i czy minęły obowiązujące okresy przechowywania. Podstawą jest tu staranna weryfikacja dokumentów.
Częste pytania
Prawo do informacji zgodnie z art. 15 RODO nie ogranicza się do jednorazowego zapytania. W przypadku ewidentnie bezpodstawnych lub często powtarzających się wniosków, podmiot udzielający informacji może jednak zażądać odpowiedniej opłaty lub odmówić udzielenia informacji. Zapytanie w rozsądnych odstępach czasu zazwyczaj nie stanowi problemu.
Zazwyczaj nie od razu. Wpis najpierw oznaczany jest jako zrealizowany i pozostaje w bazie aż do wygaśnięcia obowiązującego go terminu. Jeśli jednak zgłoszenie było od początku niedozwolone, może istnieć roszczenie o jego usunięcie niezależnie od tego.
Często warto napisać do obu stron. Agencja odpowiada za przechowywanie danych, a zgłaszająca firma za poprawność informacji. Jeśli firma wycofa swoje zgłoszenie, wpis zazwyczaj zostaje usunięty.
